قسط وام با یک فرمول حساب می‌شود و سه عدد بیشتر نمی‌خواهد: مبلغ وام، نرخ سود سالانه و تعداد ماه‌های بازپرداخت.
این راهنما فرمول را به زبان ساده می‌گوید، یک مثال را قدم‌به‌قدم حساب می‌کند و جدول قسط یک وام ۲۰۰ میلیون تومانی را برای مدت‌های مختلف می‌آورد. اگر فقط عدد می‌خواهید، ماشین‌حساب قسط وام همین کار را بدون فرمول انجام می‌دهد.
فرمول محاسبه قسط وام
در وام بانکی، سود هر ماه فقط روی باقی‌مانده‌ی بدهی حساب می‌شود و قسط همه‌ی ماه‌ها یکسان است. فرمول قسط ماهانه این است:
P × r × (1 + r)n ÷ ((1 + r)n − 1)
- P مبلغ وام است.
- r نرخ سود ماهانه است: نرخ سالانه تقسیم بر ۱۲ و بعد تقسیم بر ۱۰۰.
- n تعداد ماه‌های بازپرداخت است.
جمع سود هم ساده به دست می‌آید: قسط ضرب در تعداد ماه‌ها، منهای مبلغ وام.
یک مثال قدم‌به‌قدم
وام ۲۰۰ میلیون تومانی با سود سالانه‌ی ۲۳ درصد و بازپرداخت ۳۶ ماهه:
- نرخ ماهانه: ۲۳ تقسیم بر ۱۲ می‌شود حدود ۱٫۹۱۷ درصد، یعنی r = 0.019167.
- توان: (1 + r) به توان ۳۶ می‌شود حدود ۱٫۹۸۰۷.
- قسط: ۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ضرب در ۰٫۰۱۹۱۶۷ ضرب در ۱٫۹۸۰۷، تقسیم بر ۰٫۹۸۰۷، می‌شود حدود ۷٬۷۴۲٬۰۰۰ تومان در ماه.
- جمع سود: ۳۶ قسط می‌شود حدود ۲۷۸٬۷۱۰٬۰۰۰ تومان، یعنی حدود ۷۸٬۷۱۰٬۰۰۰ تومان سود.
در قسط اول، حدود ۳٬۸۳۳٬۰۰۰ تومان سود است و حدود ۳٬۹۰۹٬۰۰۰ تومان از اصل بدهی کم می‌شود. هر ماه سهم سود کمتر و سهم اصل بیشتر می‌شود، ولی خود قسط ثابت می‌ماند.
قسط وام ۲۰۰ میلیونی با سود ۲۳ درصد چقدر می‌شود؟
همان وام ۲۰۰ میلیون تومانی با سود ۲۳ درصد، در مدت‌های مختلف:
| مدت | قسط ماهانه | جمع سود |
|---|---|---|
| ۱۲ ماه | حدود ۱۸٬۸۱۵٬۰۰۰ تومان | حدود ۲۵٬۷۸۰٬۰۰۰ تومان |
| ۲۴ ماه | حدود ۱۰٬۴۷۵٬۰۰۰ تومان | حدود ۵۱٬۳۹۰٬۰۰۰ تومان |
| ۳۶ ماه | حدود ۷٬۷۴۲٬۰۰۰ تومان | حدود ۷۸٬۷۱۰٬۰۰۰ تومان |
| ۴۸ ماه | حدود ۶٬۴۱۰٬۰۰۰ تومان | حدود ۱۰۷٬۶۹۰٬۰۰۰ تومان |
| ۶۰ ماه | حدود ۵٬۶۳۸٬۰۰۰ تومان | حدود ۱۳۸٬۲۹۰٬۰۰۰ تومان |
مدت طولانی‌تر قسط را سبک می‌کند ولی سود را سنگین: در بازپرداخت ۶۰ ماهه، جمع سود بیش از پنج برابر بازپرداخت ۱۲ ماهه است.
فرمول ساده‌ی قدیمی چه فرقی دارد؟
فرمول کوتاه‌تری هم هست که سال‌ها برای محاسبه‌ی سود وام به کار رفته است:
P × R × (n + 1) ÷ 2400
در این فرمول R نرخ سود سالانه به درصد است (مثلا ۲۳) و حاصل، جمع سود کل دوره است.
برای همان وام ۲۰۰ میلیونی ۳۶ ماهه، این فرمول سود را حدود ۷۰٬۹۲۰٬۰۰۰ تومان و قسط را حدود ۷٬۵۲۵٬۰۰۰ تومان درمی‌آورد؛ یعنی ماهی حدود ۲۱۷٬۰۰۰ تومان کمتر از فرمول بالا.
پس اگر قسطی که خودتان حساب کرده‌اید با رقم بانک کمی فرق دارد، احتمالا یکی با این فرمول و دیگری با فرمول دقیق حساب شده است. رقم قطعی همیشه همان است که در قرارداد وام نوشته می‌شود.
وام کم‌بهره چقدر فرق می‌کند؟
نرخ سود بیشترین اثر را روی جمع پرداختی دارد. یک وام ۱۰۰ میلیون تومانی با بازپرداخت ۶۰ ماهه را با نرخ ۴ درصد در نظر بگیرید: قسط ماهانه حدود ۱٬۸۴۲٬۰۰۰ تومان و جمع سود حدود ۱۰٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان می‌شود. همین وام با نرخ ۲۳ درصد، بیش از شش برابر این مقدار سود دارد.
سه نکته قبل از گرفتن وام
- بپرسید سود روی چه چیزی حساب می‌شود. خرید قسطی از فروشگاه معمولا سود را روی کل مبلغ حساب می‌کند، نه روی مانده، و گران‌تر درمی‌آید. صفحه‌ی محاسبه قسط وام هر دو روش را کنار هم نشان می‌دهد.
- کارمزد و بیمه را جدا بپرسید. این هزینه‌ها در فرمول نیستند و معمولا از مبلغ وام کم می‌شوند.
- قسط را کنار خرج‌های دیگر ماه ببینید. قسطی که روی کاغذ سبک است، کنار اجاره و خرج ماهانه می‌تواند سنگین باشد.
اگر وام گرفته‌اید، جیبوک سررسید هر قسط را یادتان می‌آورد و با زدن «پرداخت»، تراکنش همان قسط را ثبت می‌کند. نسخه‌ی وب جیبوک را باز کنید، بدون نصب از فروشگاه.